Definitie ongewenst gedrag

Ongewenst gedrag is als volgt te omschrijven: handelingen van een groep of van een individu, gericht tegen een persoon die deze handelingen als bedreigend, vernederend of intimiderend ervaart. Het is een vorm van psychosociale arbeidsbelasting.

Dit onderdeel gaat over ongewenst gedrag van collega's ten opzichte van andere collega’s of van leidinggevenden richting medewerkers of andere leidinggevenden (intern ongewenst gedrag). Dit kan zijn seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en treiteren. Aan agressie en geweld door burgers (extern ongewenst gedrag) wordt in de arbocatalogus apart aandacht besteed; zie Agressie en geweld.

Hoofdvormen

De belangrijkste vormen van ongewenst gedrag zijn:

• sociaal isoleren: iemand doodzwijgen, negeren of nadrukkelijk minachten
• werk onaangenaam of onmogelijk maken: iemand altijd de rotklussen geven, bestanden wissen op zijn pc, informatie achterhouden, natte sponzen op zijn stoel leggen en dergelijke
• bespotten: vanwege uiterlijk, gedrag, wijze van praten, een andere levensstijl, vaak onder het mom van 'geintjes'
• roddelen: op een voortdurend negatieve manier praten over een collega
• dreigen: variërend van dreigen met ontslag tot vage dreigementen als 'we krijgen jou nog wel
• lichamelijk geweld: niet alleen slaan, maar ook iemand opsluiten, duwen en dergelijke
• verbaal geweld: een persoon uitschelden in grove bewoordingen
• (seksuele) intimidatie: handtastelijkheden en intimiderende opmerkingen
• racisme: vormen van bovenstaand gedrag gebruiken om iemand vanwege zijn etnische afkomst te kleineren. 

N.B. Overigens wordt niet-integer handelen, d.w.z. handelen in strijd met de uitgangspunten van integriteit, ook vaak als ongewenst gedrag gezien. Immers, niet alleen de werkgever, het management en de burger, maar ook collega's kunnen last hebben van waargenomen niet-integer handelen, of dit als kwetsend ervaren. Zie verder onder Integriteit.

Gevolgen van ongewenst gedrag

Ongewenst gedrag kan allerlei negatieve gevolgen hebben voor medewerkers en de organisatie:

• conflicten tussen medewerkers (zie ook: Arbeidsconflicten)
• minder motivatie en personeelsverloop
• stressklachten en ziekteverzuim (zie ook: Werkdruk en werkstress). Verslechtering van de sfeer op een afdeling waar ongewenst gedrag plaatsvindt. Waarschijnlijk is er weinig steun van collega’s onderling, terwijl zulke steun stressklachten juist kan voorkomen. 
• onveilig gevoel, wat de samenwerking en de kwaliteit van het werk niet ten goede komt.

 Good Practise: beleidslijn ongewenst gedrag (Zeeland)

In de beleidslijn ongewenst gedrag van de provincie Zeeland staat de rol van de leidinggevende/clustercoördinator centraal. Deze bepaalt voor een belangrijk deel de sfeer op een afdeling; om ongewenst gedrag te voorkomen moet hij of zij het tijdig herkennen en ingrijpen. 

Het onderwerp ongewenst gedrag is in de arbocatalogus voor de provincies apart uitgewerkt voor leidingggevende en medewerker.