Definitie agressie en geweld

Onder arbeidgerelateerde agressie en geweld worden voorvallen verstaan waarbij een werknemer psychisch of fysiek wordt lastig gevallen, bedreigd of aangevallen in omstandigheden die rechtstreeks verband houden met zijn werk.
Dit onderdeel gaat over agressie en geweld door burgers. Agressie en geweld door andere medewerkers wordt beschreven bij het onderwerp ongewenst gedrag.

De uitingsvormen van agressie kunnen verschillend zijn:

• Verbaal (schelden, beledigen, vijandige boodschappen uitzenden, bedreigen)
• Fysiek (dreigende houding aannemen, schoppen, slaan, bijten, vastgrijpen)
• Psychisch (lastig vallen, onder druk zetten, intimideren, bedreigen en irriteren)
  

Good practise: beschrijving agressie en geweld (Friesland)

De provincie Friesland heeft een uitgebreidere beschrijving van agressie en geweld opgesteld.

Good practise: beleidslijn agressie en geweld buitendienstfuncties (Zeeland)

De provincie Zeeland heeft een beleidslijn opgesteld voor medewerkers in de buitendienst die te maken krijgen met agressie en geweld. De beleidslijn is gericht op het goed reageren op incidenten, in kaart brengen van risico's en incidenten voorkomen.

Goog practise: e-learning PAR

A&O Provincies heeft samen met 5 provincies (Nood Holland, Zuid Holland, Noord Brabant, Drenthe en Groningen) een cd rom ontwikkeld die door middel van filmpjes en voorbeelden uitleg geeft over het provinciale agressie registratiesysteem (PAR). Klik hier om de e-learing cd rom te bekijken.

Op de website vanb A&O Provincies is meer informatie te vinden over het PAR (provinciaal agressie registratiesysteem). Klik hier voor meer informatie.

Wet- en regelgeving

Zie startpagina PSA.

Beweegredenen voor agressie en geweld

Inzicht in wat er met mensen gebeurt als zij agressief worden, is belangrijk om agressie op de werkplek te voorkomen. Als u het agressiemechanisme van mensen begrijpt, kunt u beter maatregelen ontwikkelen om agressie en geweld te voorkomen.
Er kunnen drie oorzaken van agressie worden onderscheiden. In de praktijk is agressie vaak een mengvorm hiervan.

• Agressie door frustratie (frustratieagressie)
  Hierbij ontstaat agressie door bijvoorbeeld miscommunicatie of doordat een burger vindt dat hij niet wordt gehoord. Dat leidt tot onmacht, angst en/of frustratie. Frustratieagressie is herkenbaar aan de echte en onvervalste emoties.
• Agressie als doelgericht instrument (instrumentele agressie)
  Hierbij is agressie een instrument om iets te bereiken. Een burger wil bijvoorbeeld dat een beslissing ongedaan wordt gemaakt of dat hij sneller wordt geholpen. Deze vorm van agressie is gebaseerd op intimidatie.
• Agressie door een psychische stoornis of alcohol en drugs (psychopathologische agressie)
  Hierbij wordt de agressie veroorzaakt door een psychische stoornis of doordat de burger onder invloed is van alcohol of drugs. Bij psychopathologische agressie werkt de normale beïnvloeding via communicatie niet of gebrekkig.

Gevolgen van agressie en geweld

Agressie en geweld hebben verschillende effecten op werknemers: fysieke, materiële, psychische en organisatorische effecten. Voorbeelden daarvan zijn

• lichamelijke verwondingen
• beschadiging van goederen
• verstoring van de dagelijkse werkzaamheden
• minder motivatie om het(zelfde) werk te blijven doen
• (verhoging van) werkstress
• posttraumatische stress stoornissen

Binnen de provincie kunnen agressie en geweld leiden tot onder meer:

• toename van het ziekteverzuim
• toename van het personeelsverloop
• problemen bij het werven van nieuw personeel

Het onderwerp agressie en geweld is in deze Arbocatalogus uitgewerkt op basis van het Handboek agressie en geweld voorkomen, beperken, afhandelen, opgesteld in het kader van het Programma Veilige Publieke Taak (Ministerie van BZK). De onderdelen voor worden voor leidinggevende en medewerkers apart behandeld.

Kies links het onderwerp waarover u meer wilt weten.